Strona główna >> Igrzyska >> Historia >> Igrzyska Starożytne >> Konkurencje

Dromos - bieg prosty

Był najstarszą i początkowo jedyną konkurencją igrzysk olimpijskich. Pierwszym znanym z imienia zwycięzcą był Koroibos z Elidy (igrzyska 1. Olimpiady, 776 r. p.n.e.).
Do igrzysk 5. Olimpiady długość biegu nie była wyraźnie określona. Dopiero od igrzysk 6. Olimpiady przyjęty został dystans 600 stóp olimpijskich (192,27 m).
W celu wyłonienia zwycięzcy przeprowadzano eliminacje w rozlosowanych czteroosobowych przedbiegach. Ich zwycięzcy stawali na starcie biegu finałowego.
Zwycięzca dromosu zyskiwał miano eponyma - jego imieniem nazywano całą Olimpiadę.

Diaulos - bieg podwójny

Rozgrywany na dystansie dwóch stadionów. Wprowadzony od igrzysk 14. Olimpiady (724 r. p.n.e.).  Pierwszym zwycięzcą był Hypenos z Pisy.
Start odbywał się z linii mety dromosu, zawodnicy przebiegali dystans stadionu (do startu dromosu) i po nawrocie i ponownym przyjęciu pozycji startowej, przebiegali ponownie ten sam odcinek bieżni w przeciwnym kierunku. Nie przeprowadzano eliminacji. Wszyscy startowali w jednym biegu z bloków startowych pozwalających na jednoczesny bieg dwudziestu zawodników.

Dolichos - bieg długi

Rozgrywany na zmiennym dystansie, od siedmiu do dwudziestu czterech stadionów (1345,89 m do 4614,48 m). Wprowadzony od igrzysk 15. Olimpiady (720 r. p.n.e.). Pierwszym zwycięzcą był Akantos ze Sparty.
Ze względu na długość biegu, inna niż na krótkich dystansach była technika pokonywania trasy przez zawodników. Tułów był wyprostowany, pierś wysunięta do przodu, krok krótszy i nie tak dynamiczny. Jednak sam sposób przebiegania - pokonywanie w obie strony tego samego odcinka bieżni i kolejnych nawrotów na jej końcach - taka jak przy diaulosie.

Hoplites dromos - bieg w uzbrojeniu

Rozgrywany prawdopodobnie na dystansie dwóch stadionów. Wprowadzony od igrzysk 65. Olimpiady (520 r. p.n.e.). Pierwszym zwycięzcą był Damaretos z Herai.
Początkowo zawodnicy biegali w pełnym uzbrojeniu hoplity (ciężkozbrojnego piechura starogreckiego). Stopniowo uzbrojenie biegaczy ograniczano, rezygnując kolejno z nagolenników, włóczni i hełmu. Ostatecznie bieg odbywano z tarczą. Tarcze miały znormalizowane rozmiary i przechowywane były w świątyni Zeusa w Altis.

Pentathlon - pięciobój

W jego skład wchodziły: halma (skok w dal), dromos (bieg prosty), akontisma (rzut oszczepem), dyskobolia (rzut dyskiem), pale (zapasy). Wprowadzony od igrzysk 18. Olimpiady (708 r. p.n.e.). Pierwszym zwycięzcą pentathlonu był Lampis ze Sparty.
Skok w dal: odbywał się z miejsca lub z rozbiegu. Zawodnicy odbijali się ze specjalnej odskoczni, którą stanowiła kamienna płyta - bater, lądowali zaś na zeskoku pokrytym piaskiem. Impet odbicia i uzyskaną odległość zwiększały trzymane w dłoniach haltery, kamienne lub żelazne ciężarki (ważące od 1,5 do ponad 4,5 kg). Przypuszcza się, że lekkie haltery trzymane były w dłoniach podczas skoku, zaś ciężkie odrzucane były w tył przy odbiciu. Wykonywano po trzy skoki, z których żaden nie mógł zakończyć się upadkiem. Rezultaty uzyskiwane przez najlepszych (ponad 16 m.) w połączeniu z rozmiarami skoczni liczącej  50 stóp czyli ok. 16 m. świadczą o tym, że były to najprawdopodobniej wieloskoki (kolejne skoki oddawano z miejsca lądowania po skoku poprzednim).
Rzut oszczepem: sprzęt jakim posługiwano się do rzutów wykonany był z drewna jesionowego lub świerkowego zaś jego długość była jak określono "w granicach wzrostu człowieka". W połowie długości przytwierdzona była skórzana pętla (ankyle). W nią rzucający wsuwał palec wskazujący i średni co wspomagać miało siłę rzutu. Trzymając oszczep nad ramieniem oszczepnik podbiegał kilkoma krokami i z rozmachem wyrzucał oszczep, uważając przy tym, aby nie przekroczyć wyznaczonej linii. Wykonywano trzy rzuty na odległość, choć były tez wzmianki o rzutach do celu. Odległości uzyskane przez poszczególnych zawodników zaznaczano za pomocą specjalnych kołeczków. Musiano jednak mierzyć rzuty szczególnie dalekie, gdyż zachowały się przekazy o rzucie Fayllosa z Krotonu na odległość 160 stóp (51,27m.).
Rzut dyskiem: wszyscy zawodnicy używali jednakowych dysków przechowywanych w olimpijskim skarbcu Sykiończyków. Były one wykonane ze spiżu, żaden z nich nie dochował się do dzisiejszych czasów. Znalezione podczas wykopalisk inne dyski wykonane były z kamienia i ważyły od 1,35 do 4,7 kg. Rzucający dyskobol ustawiał się na specjalnym podwyższeniu (balbis) i miotał dyskiem bez obrotu, wykonując jedynie silny wymach. Każdemu przysługiwało wykonanie trzech rzutów, podobnie jak w rzucie oszczepem. W dysku rekordzistą był także Fayllos z Krotonu, który rzucił na odległość 95 stóp (30.44m.)
Zapasy: konkurencja pentathlonu rozgrywana najprawdopodobniej jako ostatnia, miała decydujące znaczenie. Zawodnicy walczyli w parach ustalonych drogą losowania, zawodnik przegrywający odpadał z dalszych walk. Obowiązywały reguły jak w samodzielnych zapasach.
Nie jest jednoznacznie potwierdzona kolejność konkurencji pięcioboju. Różne źródła podają różne wymogi, jakie należało spełnić, aby zostać zwycięzcą pentathlonu. Czy trzeba było zwyciężyć w trzech konkurencjach (w tym koniecznie w zapasach), czy też wystarczająca i decydująca była wygrana w zapasach? - tego dokładnie nie wiadomo. Być może zasady te zmieniały się w toku dziejów olimpijskich.

Pygme - pięściarstwo

Wprowadzone zostało od igrzysk 23. Olimpiady (688 r. p.n.e.). Pierwszym zwycięzcą był Onomastos ze Smyrny, który określił reguły walk. Na ręce używać wolno było rzemiennych osłon chroniących stawy dłoni przed uszkodzeniem. Rzemienie miały długość około 3m (!), a założyć je trzeba było tak, by stawy mogły się zginać i zaciskać w pięści. Nie wolno było uderzać otwartą dłonią, a ciosy mogły dochodzić jedynie głowy i górnych części ciała.
Zawodnicy łączeni byli w pary drogą losowania, bez podziału na kategorie wagowe. Podział zawodników stosowano natomiast ze względu na wiek. Osobno walczyli chłopcy (efebos), osobno mężczyźni (andres). Zwyciężyć można było przez: poddanie się rywala (uniesienie do góry ręki z wyciągniętym palcem wskazującym), bądź też przez powalenie przeciwnika, którego jednak nie wolno było zabić. Taki przypadek miał miejsce podczas igrzysk 72 Olimpiady (492 r. p.n.e.), kiedy to do śmierci rywala doprowadził Kleomedes z Astypalei. Pozbawiony został za to wieńca olimpijskiego.
Z czasem rzemienie zaczęto nabijać guzami skórzanymi a później metalowymi. W celu wzmocnienia ciosów zawodnicy trzymali w dłoniach metalowe lub kamienne kule (myrmekes - mrówki). Walki pięściarskie przekształciły się w krwawe widowisko.

Pankration

Był połączeniem zapasów i walk pięściarskich. Wprowadzony od igrzysk 33. Olimpiady (648 r. p.n.e.). Dozwolone było stosowanie wszystkich chwytów i uderzeń. Wolno było podstawiać nogę, wyłamywać palce, łamać nos a nawet gryźć przeciwnika. Ostateczne przepisy ustalił Leukanos z Akarmanii (uczestnik igrzysk 83. Olimpiady, 448 r. p.n.e.).
Zawody odbywały się na przestrzeni stadionu. Walczono w parach według losowania, bez podziału na kategorie wagowe, z zachowaniem podziału ze względu na wiek (walki chłopców wprowadzono od igrzysk 145. Olimpiady w 200 r. p.n.e.). Zwyciężano przez poddanie się przeciwnika (uniesienie palca wskazującego lub klepnięcie zwycięzcy w plecy). Przestrzegać trzeba było jedynego ograniczenia: nie wolno zabić przeciwnika.

Pale - zapasy

Zapasy rozgrywano jako część pentathlonu, a także jako konkurencję samodzielną (od igrzysk 18. Olimpiady, 708 r. p.n.e.). Pierwszym zwycięzcą był Eurybatos ze Sparty.
Walki odbywały się na stadionie, na powierzchni pokrytej piaskiem. Zwycięstwo uzyskiwał zawodnik, który trzykrotnie powalił przeciwnika na ziemię. Zawody rozgrywano systemem, określanym dziś jako pucharowy - przegrywający odpadał z dalszych walk.
Rywalizowano pierwotnie na stojąco, dozwolone były jedynie chwyty powyżej pasa, podcinanie i przerzucanie przeciwnika ponad głową. Z czasem jednak współzawodnictwo uległo brutalizacji. Reformy przeprowadzone w II w. p.n.e. przez Orikadmosa dopuściły chwyty za nos i usta, wyłamywanie palców i wykręcanie głowy oraz walkę na ziemi (określaną dziś jako walka w parterze).
Brutalność zapasów zniechęcała startujących do tego stopnia, że niejednokrotnie zgłaszał się do walk pojedynczy atleta. Przyznawano mu wtedy zwycięstwo bez walki (akonti - bez walki). Zasadę tą stosowano jedynie w zapasach.

Hippika - jeździectwo

Zawody odbywały się na specjalnym hippodromie wybudowanym obok stadionu. W VI w. n.e. wody Kladeosu zniszczyły pozostałości tego obiektu i dziś nie jesteśmy w stanie odtworzyć jego dokładnych rozmiarów. Z historycznych przekazów wiadomo, że liczył on w obwodzie ok. 2400 stóp olimpijskich, czyli cztery stadiony (769 m) zaś jego szerokość nieco mniej niż 1,5 stadionu (250 m).
Rozgrywano wyścigi rydwanów czterokonnych (od igrzysk 25. Olimpiady 680 r. p.n.e.), a w czasach późniejszych program rozszerzono o wyścigi wierzchem, wyścigi rydwanów dwukonnych, czteroźrebięcych i dwuźrebięcych oraz mułów.
Starty odbywały się z klinowatego budynku w rogu hippodromu. Mechanizm startowy pozwalał na stopniowe zwalnianie lin blokujących przed kolejnymi zawodnikami - od stojącego najdalej do najbliższego. Start sygnalizowano przez opuszczenie wizerunku delfina z brązu z jednoczesnym podniesieniem spiżowego orła o rozpostartych skrzydłach. Na najdłuższym dystansie (12 okrążeń) startowały czterokonne rydwany. Przed rozpoczęciem ostatniego okrążenia rozlegał się głos trąbki.
Tytuł olimpionika (zwycięzcy olimpijskiego) w konkurencjach jeździeckich uzyskiwał właściciel konia i zaprzęgu. Woźniców dekorowano jedynie wełnianą przepaską na głowę.
Dzięki tej zasadzie, triumfatorkami igrzysk olimpijskich mogły zostać kobiety. Pierwszą z nich była Kyniksa ze Sparty, właścicielka rydwanu czterokonnego (igrzyska 97 Olimpiady 392r. p.n.e.).

Zawody heroldów i trębaczy

Odbywały się na terenie Altis. Uczestnicy stawali na marmurowym podium obok podziemnego przejścia na stadion. W rywalizacji heroldów i trębaczy o zwycięstwie decydowała siła głosu i moc trąbienia. Zwyciężali najgłośniej krzyczący i trąbiący. Najlepsi nagradzani byli tak jak inni triumfatorzy olimpijscy - wieńcem z gałązek oliwki.
Rywalizację heroldów i trębaczy wprowadzono od igrzysk 96. Olimpiady (396r. p.n.e.) Pierwszymi zwycięzcami byli Timaios z Elidy (trębacz) i Krates z Elidy (herold).